Báo cáo kết quả cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XIII và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016

21/07/2011

HỘI ĐỒNG BẦU CỬ
_________

 

Số:  454/BC-HĐBC

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
__________________________

 

Hà Nội, ngày 18 tháng 7 năm 2011

 

BÁO CÁO

KẾT QUẢ CUỘC BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI KHOÁ XIII

VÀ ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CÁC CẤP NHIỆM KỲ 2011-2016

 

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XIII và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 đã diễn ra đúng pháp luật, bảo đảm dân chủ, bình đẳng, an toàn, tiết kiệm và thực sự là ngày hội lớn của toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân tham gia xây dựng chính quyền.

Hội đồng bầu cử đã chỉ đạo các cơ quan, tổ chức hữu quan, các tỉnh, thành phố trên toàn quốc tiến hành tổng kết công tác bầu cử. Ngày 15.7.2011, Hội đồng bầu cử đã họp, thống nhất Báo cáo tổng kết cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016. Hội đồng bầu cử xin báo cáo Quốc hội về kết quả cuộc bầu cử như sau:

 

I. BỐI CẢNH, ĐẶC ĐIỂM CỦA CUỘC BẦU CỬ

 

Cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 diễn ra trong bối cảnh đất nước ta trải qua 25 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đã và đang thu được thành tựu quan trọng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng vừa kết thúc thắng lợi; toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang phấn đấu triển khai thực hiện các nhiệm vụ mà Cương lĩnh chính trị và Nghị quyết Đại hội XI đề ra; các tầng lớp nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước. Đó là những yếu tố thuận lợi cơ bản trong lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai tổ chức cuộc bầu cử.

Tuy vậy, cuộc bầu cử lần này cũng diễn ra trong điều kiện kinh tế - xã hội trong nước và trên thế giới vừa thuận lợi, vừa khó khăn. Đây là lần đầu tiên nước ta thực hiện chủ trương của Ban chấp hành trung ương Đảng về việc tổ chức đồng thời bầu cử đại biểu Quốc hội và bầu cử đại biểu HĐND các cấp trong cùng một ngày, ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng. Đây là cuộc bầu cử có quy mô lớn nhất từ trước tới nay. Trong khi đó, Luật bầu cử ĐBQH và Luật bầu cử đại biểu HĐND vừa được sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, thực hiện Nghị quyết số 26/2008/QH12 ngày 15.11.2008 của Quốc hội, hiện có 10 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đang thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường. Cùng với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu dân cư có thay đổi đáng kể so với 4 năm trước đây, sự thay đổi nơi cư trú thường xuyên của một bộ phận dân cư tăng lên. Kinh tế thế giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp, kinh tế trong nước gặp những khó khăn, lạm phát tăng cao đã tác động tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của nhân dân. Những bất ổn về chính trị, xung đột về tôn giáo, sắc tộc trên thế giới có những diễn biến phức tạp; thiên tai, thảm hoạ ở một số nước có tác động nhất định đến nước ta. Các đối tượng xấu, thế lực thù địch tiếp tục thực hiện các âm mưu chống phá chế độ, tuyên truyền phá hoại cuộc bầu cử.

 

II. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ BẦU CỬ

 

Để chuẩn bị cho công tác bầu cử, từ đầu năm 2010, Bộ Chính trị đã chỉ đạo Đảng đoàn Quốc hội nghiên cứu xây dựng "Đề án tổng thể và chủ trương cụ thể về các vấn đề có liên quan đến cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và bầu cử HĐND các cấp". Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá XII đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân. Để lãnh đạo cuộc bầu cử, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 05.01.2011 nhấn mạnh mục đích, ý nghĩa chính trị, các yêu cầu, nhiệm vụ  để các cấp uỷ, các tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thắng lợi cuộc bầu cử, coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong năm 2011. Đồng thời, Bộ Chính trị đã chủ trì Hội nghị toàn quốc về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 nhằm quán triệt các chỉ thị, văn bản của Đảng, những nội dung cơ bản của các luật về bầu cử, các văn bản hướng dẫn tổ chức, triển khai cuộc bầu cử.

Sau khi có chỉ thị của Bộ Chính trị, Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 1018/NQ/UBTVQH12 ngày 21.01.2011 công bố ngày bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 là ngày Chủ nhật, 22 tháng 5 năm 2011, thành lập Hội đồng bầu cử với 21 thành viên.  

Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng bầu cử, Thủ tướng Chính phủ, Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ban Tổ chức trung ương và các bộ ngành có liên quan đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn công tác bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND trên phạm vi cả nước. Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp ở địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo công tác bầu cử, Uỷ ban bầu cử; ban hành chỉ thị lãnh đạo, chỉ đạo triển khai công tác chuẩn bị bầu cử trên địa bàn.

Các tổ chức phụ trách bầu cử được thành lập đúng trình tự, thủ tục, thời hạn, số lượng và thành phần theo quy định của pháp luật. Hội đồng bầu cử, các Uỷ ban bầu cử, Ban bầu cử và 89.942 Tổ bầu cử trong cả nước đã xây dựng kế hoạch công tác, nguyên tắc làm việc, thành lập các tiểu ban hoặc các nhóm công tác, phân công các thành viên phụ trách theo từng lĩnh vực công việc cụ thể và theo địa bàn. Hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử đúng chức năng, nhiệm vụ, đạt kết quả tốt trên nhiều mặt công tác của quá trình chuẩn bị và tổ chức cuộc bầu cử.

Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Thường trực HĐND các cấp đã tiến hành dự kiến và điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu; Đoàn Chủ tịch Uỷ ban trung ương MTTQ Việt Nam và Ban thường trực Uỷ ban MTTQ các cấp chủ trì, phối hợp tổ chức tốt các Hội nghị hiệp thương, hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, nơi công tác đối với người ứng cử theo đúng quy định của pháp luật. Các hội nghị hiệp thương, lấy ý kiến cử tri về người ứng cử bảo đảm công khai, minh bạch, phát huy dân chủ. Qua các bước hiệp thương đã lựa chọn được những người đủ tiêu chuẩn để giới thiệu ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND các cấp.

Sau hội nghị hiệp thương lần thứ ba, cả nước có 827 người trong danh sách chính thức ứng cử ĐBQH, trong đó có 182 người do trung ương giới thiệu và 645 người ở địa phương để bầu 500 đại biểu; tỷ lệ giữa số người ứng cử trong danh sách chính thức so với tổng số ĐBQH được bầu là 1,65 lần. Có 472.870 ứng cử viên đại biểu HĐND các cấp để bầu 306.491 đại biểu. Trong đó, cấp tỉnh là 5.955 người ứng cử để bầu 3.829 đại biểu (tỷ lệ 1,55); cấp huyện là 32.253 người ứng cử để bầu 21.124 đại biểu (tỷ lệ 1,53); cấp xã là 434.662 người ứng cử để bầu 281.538 đại biểu (tỷ lệ 1,54).

Ngày 26.4.2011, Hội đồng bầu cử đã ban hành Nghị quyết số 351/HĐBC công bố danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội khoá XIII theo từng đơn vị bầu cử. Cả nước có 183 đơn vị bầu cử, trong đó, 2 đơn vị có 6 người ứng cử để bầu 3 đại biểu; 129 đơn vị có 5 người ứng cử để bầu 3 đại biểu; 3 đơn vị có 4 người ứng cử để bầu 3 đại biểu; 11 đơn vị có 4 người ứng cử để bầu 2 đại biểu; 38 đơn vị có 3 người ứng cử để bầu 2 đại biểu. Việc giới thiệu những người ứng cử ĐBQH ở trung ương về ứng cử tại 63 tỉnh, thành phố theo 7 tiêu chí đã được Hội đồng bầu cử, Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua.

Việc lập danh sách cử tri đã được tiến hành cẩn thận và hoàn thành đúng tiến độ đề ra, bảo đảm quyền bầu cử của công dân. Theo thống kê, cả nước có 62.313.605 cử tri. Danh sách cử tri được niêm yết tại Uỷ ban nhân dân các xã, phường, thị trấn, tại các địa điểm tổ chức bỏ phiếu và những nơi công cộng để cử tri theo dõi.

Công tác tổ chức tiếp xúc cử tri vận động bầu cử được triển khai đúng quy định, tạo điều kiện cho cử tri tìm hiểu thông tin về người ứng cử. Theo báo cáo của 63 tỉnh, thành phố, có 2.192 hội nghị tiếp xúc cho người ứng cử ĐBQH, với 340.696 cử tri tham dự, có 13.759 ý kiến phát biểu. Đối với bầu cử đại biểu HĐND, tổng số hội nghị tiếp xúc ở cả 3 cấp là 121.084 cuộc, với 6.367.095 cử tri tham gia, có 375.968 ý kiến phát biểu. Không khí tiếp xúc cử tri dân chủ, sôi nổi, cởi mở. Đông đảo cử tri bày tỏ sự tin tưởng và mong muốn các đại biểu sẽ phát huy vai trò, trách nhiệm người đại biểu của dân tại cơ quan quyền lực nhà nước, gần dân hơn, phản ánh trung thực ý kiến, kiến nghị của cử tri, thực hiện đúng lời hứa trước cử tri và có nhiều đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương và cả nước.

Trong thời gian tổ chức triển khai công tác chuẩn bị bầu cử, Uỷ ban thường vụ Quốc hội và Hội đồng bầu cử đã tổ chức 3 đợt, gồm 31 đoàn giám sát, kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử tại 63 tỉnh, thành phố trong cả nước. Ngoài ra, còn có các đoàn kiểm tra, giám sát của Uỷ ban trung ương MTTQ Việt Nam, các tiểu ban chỉ đạo của Hội đồng bầu cử, các ban ngành trung ương. Công tác giám sát, kiểm tra về bầu cử ở các địa phương cũng được các cấp uỷ Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các ngành, các tổ chức phụ trách bầu cử chú trọng thực hiện thường xuyên. Qua công tác giám sát, kiểm tra, các cơ quan đã nắm bắt được tình hình, phát hiện những khó khăn để hướng dẫn, giải quyết kịp thời nhằm bảo đảm tiến độ chuẩn bị bầu cử chung trong cả nước. 

Các hoạt động thông tin, tuyên truyền về bầu cử đã được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, chuẩn bị chu đáo, đảm bảo đúng định hướng; đưa tin phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời về hoạt động bầu cử, tạo nên không khí hào hứng, phấn khởi trong suốt quá trình chuẩn bị và trong ngày bầu cử; đấu tranh với những luận điệu sai trái, vu khống, xuyên tạc về cuộc bầu cử, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc bầu cử.

Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội cho cuộc bầu cử đã được các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương quan tâm chỉ đạo. Các lực lượng công an, quân đội, dân quân, tự vệ đã dựa vào nhân dân trên địa bàn, nắm chắc tình hình, có kế hoạch, phương án chủ động đối phó với những tình huống bất thường xảy ra, nhất là ở các khu vực trọng yếu, những nơi có những diễn biến phức tạp về trật tự, an toàn xã hội; bảo đảm không có vấn đề bất thường xảy ra trong thời gian chuẩn bị và trong ngày bầu cử.

Các tổ chức phụ trách bầu cử đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức hữu quan trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử. Tính đến ngày 12.5.2011, Hội đồng bầu cử nhận được 595 đơn khiếu nại, tố cáo. Qua xem xét, phân loại, có 308 đơn có điều kiện xử lý. Từ sau ngày 12.5.2011, Hội đồng bầu cử nhận được 122 đơn khiếu nại, tố cáo, trong đó có đơn thư liên quan đến người trúng cử ĐBQH. Hội đồng bầu cử đã chuyển các đơn thư này đến các cơ quan, tổ chức hữu quan có thẩm quyền xác minh, giải quyết. Công tác chỉ đạo giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử đạt được yêu cầu đề ra, bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo của công dân, giải quyết kịp thời các đơn thư để có kết luận rõ ràng, đồng thời đảm bảo được yêu cầu bảo vệ chính trị nội bộ trong cuộc bầu cử.

Nhìn chung, trong quá trình chuẩn bị bầu cử, Hội đồng bầu cử, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các bộ, ngành, đoàn thể ở Trung ương đã thường xuyên phối hợp chặt chẽ, lãnh đạo, chỉ đạo bầu cử một cách tập trung, thống nhất, thông suốt và kịp thời, bảo đảm tiến độ theo quy định của pháp luật. Các cấp uỷ đảng, chính quyền, Uỷ ban MTTQ các cấp, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương đã bám sát yêu cầu, nhiệm vụ, tập trung cao độ trong việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện các bước triển khai bầu cử với tinh thần khẩn trương, chủ động, chặt chẽ, đúng pháp luật và hướng dẫn của các cơ quan cấp trên. Hệ thống chính trị ở cấp cơ sở đã phát huy tinh thần trách nhiệm cao, khắc phục các khó khăn, vướng mắc, quyết tâm triển khai công tác bầu cử đúng pháp luật, đạt kết quả cao.

 

III. KẾT QUẢ BẦU CỬ

 

Kết quả bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 cụ thể như sau:

1. Tỷ lệ cử tri đi bầu và phiếu bầu

Tổng số cử tri cả nước là:          62.313.605 người;

Tổng số cử tri đi bầu cử:            62.010.266 người;

Tỷ lệ cử tri đi bầu cử đạt:           99,51%.

2. Kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội

Tổng số người trong danh sách ứng cử để bầu đại biểu Quốc hội là 827 người. Tổng số người trúng cử đại biểu Quốc hội là 500 người, trong đó: đại biểu do trung ương giới thiệu: 167 người (33,40%); đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương: 333 người (66,60%); đại biểu tham gia Quốc hội lần đầu 333 người (66,60%). Đại biểu có trình độ trên đại học: 229 người (45,80%); đại biểu có trình độ đại học: 262 người (52,40%); đại biểu có trình độ cao đẳng và trung cấp: 9 người (1,80%). Tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đều bầu đủ số lượng đại biểu Quốc hội được phân bổ. Không có trường hợp phải bầu lại. Đại biểu là người dân tộc thiểu số: 78 người (15,60%); đại biểu là phụ nữ: 122 người (24,40%); đại biểu là người ngoài đảng: 42 người (8,40%); đại biểu trẻ tuổi (dưới 40 tuổi): 62 người (12,40%); đại biểu khoá XII tái cử: 167 người (33,40%); đại biểu tự ứng cử: 04 người (0,80%).

3. Kết quả bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp

- Số lượng đại biểu: Cả nước bầu được 302.648 đại biểu HĐND các cấp. Trong đó, cấp tỉnh: 3.822 người, cấp huyện: 21.079 người, cấp xã: 277.747 người.

- Cơ cấu:

Cấp tỉnh: Đại biểu là người dân tộc thiểu số: 688 người (18,00%); phụ nữ: 962 người (25,17%); ngoài đảng: 231 người (6,04%); trẻ tuổi (dưới 35 tuổi): 406 người (10,62%); tôn giáo: 142 người (3,72%); tái cử: 941 người (24,62%); tự ứng cử: 02 người (0,05%).

Cấp huyện: Đại biểu là người dân tộc thiểu số: 4.237 người (20,10%); phụ nữ: 5188 người (24,62%); trẻ tuổi (dưới 35 tuổi): 3.345 người (15,87%); tôn giáo: 692 người (3,28%); tái cử: 5.960 người (28,28%); không có đại biểu tự ứng cử.

Cấp xã: Đại biểu là người dân tộc thiểu số: 62.383 người (22,46%); phụ nữ: 60.302 người (21,71%); trẻ tuổi (dưới 35 tuổi): 64.279 người (23,14%); tôn giáo: 10.555 người (3,80%); tái cử: 114.110 người (41,08%); tự ứng cử: 43 người (0,01%).

- Bầu cử lại, bầu cử thêm: Có 01 khu vực bỏ phiếu đại biểu HĐND cấp huyện và 15 khu vực bỏ phiếu đại biểu HĐND cấp xã ở 06 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Dương, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Nội, Bình Thuận và Gia Lai) phải tổ chức bầu cử lại. Có 02 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh (Sơn La và Quảng Ngãi); 17 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp huyện ở 08 tỉnh (Bình Thuận, Đắk Lắk, Quảng Ngãi, Nghệ An, Quảng Nam, Bắc Kạn, Thái Nguyên và Đắk Nông); 574 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã ở 29 tỉnh phải tổ chức bầu cử thêm. Việc bầu thêm ở các đơn vị bầu cử đã được tổ chức thực hiện đúng pháp luật, an toàn, nghiêm túc.

 

IV. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC, HẠN CHẾ,

NGUYÊN NHÂN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

 

1. Đánh giá chung về kết quả đạt được và nguyên nhân thành công

Cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 diễn ra thành công tốt đẹp. Thắng lợi toàn diện và to lớn của cuộc bầu cử thể hiện tinh thần yêu nước, sự tin tưởng của nhân dân vào đường lối đổi mới, vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước, khẳng định quyền làm chủ của nhân dân và tinh thần đoàn kết dân tộc. Đây là điều kiện quan trọng để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng về tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Thắng lợi của cuộc bầu cử thể hiện ở một số nội dung chủ yếu sau:

- Cử tri đi bầu đạt tỷ lệ rất cao, khẳng định ý thức chính trị, trách nhiệm công dân và lòng yêu nước của nhân dân ta, thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành quản lý của nhà nước; sự tham gia tích cực của đông đảo cử tri là yếu tố quan trọng để cuộc bầu cử thực sự là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân;  

- Phát huy được tinh thần dân chủ trong từng bước triển khai công tác bầu cử, từ việc dự kiến cơ cấu đại biểu, thành phần, số lượng đại biểu; việc đóng góp ý kiến, các lần hiệp thương của Uỷ ban MTTQ, lấy ý kiến cử tri nơi công tác và nơi cư trú để lựa chọn, giới thiệu được những người ứng cử đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng; việc tổ chức vận động bầu cử; đến việc bỏ phiếu bầu được những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho nhân dân trong cơ quan quyền lực nhà nước;

- Công tác chuẩn bị, triển khai cuộc bầu cử đúng pháp luật, bảo đảm tiến độ đề ra; cuộc bầu cử diễn ra trong tình hình an ninh chính trị ổn định; Trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, không có các tình huống bất thường xảy ra;

- Cử tri cả nước đã đi bỏ phiếu bầu đủ 500 ĐBQH theo quy định của pháp luật, không có trường hợp phải bầu lại, bầu thêm ĐBQH. Số lượng đại biểu HĐND các cấp bầu được gần đủ so với số lượng đại biểu đã được phê chuẩn;

- Trình độ học vấn của ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp được nâng lên so với các nhiệm kỳ trước đây là điều kiện để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử. Thành phần, cơ cấu đại biểu cơ bản phù hợp với dự kiến, phản ánh được tính đại diện rộng rãi cho các tầng lớp nhân dân tham gia các cơ quan dân cử; tỷ lệ đại biểu tự ứng cử, đại biểu tái cử ĐBQH cao hơn nhiệm kỳ trước.

- Cuộc bầu cử đã thực hiện thành công chủ trương của Ban Chấp hành trung ương Đảng về việc tổ chức đồng thời cuộc bầu cử ĐBQH và bầu cử đại biểu HĐND các cấp trong cùng một ngày, ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong bố trí, phân công cán bộ, tiết kiệm thời gian, tiền của, công sức của nhân dân, gắn công tác bầu cử với việc thực hiện kế hoạch kinh tế xã hội. Qua đó khẳng định được tính đúng đắn và phù hợp của chủ trương này với điều kiện hiện nay của đất nước ta.

Thắng lợi của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau:

- Thứ nhất, có sự lãnh đạo chặt chẽ, toàn diện và kịp thời của Ban chấp hành trung ương, Bộ Chính trị và các cấp uỷ Đảng trong từng bước triển khai, chuẩn bị bầu cử. Bộ Chính trị đã sớm lãnh đạo, chỉ đạo Đảng đoàn Quốc hội chủ động nghiên cứu trình Bộ Chính trị xem xét "Đề án tổng thể và chủ trương cụ thể về các vấn đề có liên quan đến cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và bầu cử đại biểu HĐND các cấp"; ban hành chỉ thị lãnh đạo, quán triệt mục đích, yêu cầu, ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử. Quốc hội khoá XII đã sửa đổi, bổ sung một số điều Luật bầu cử ĐBQH, Luật bầu cử đại biểu HĐND để áp dụng kịp thời cho cuộc bầu cử. Ban Tổ chức trung ương đã ban hành văn bản hướng dẫn, nêu rõ những định hướng về công tác nhân sự; về số lượng, cơ cấu, thành phần đại biểu Quốc hội. Các cấp uỷ Đảng đã kịp thời phổ biến, triển khai chỉ thị của Bộ Chính trị; chủ động, khẩn trương, với trách nhiệm cao và nghiêm túc trong tổ chức lãnh đạo triển khai cuộc bầu cử ở địa phương theo đúng các quy định của pháp luật.

- Thứ hai, có sự tham gia tích cực của nhân dân vào công tác bầu cử, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Cử tri cả nước đã ý thức sâu sắc về quyền và nghĩa vụ của mình đối với cuộc bầu cử và tích cực tham gia vào cuộc bầu cử, đóng góp nhiều ý kiến nhận xét, đánh giá mang tính xây dựng cao về người ứng cử, về Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là cơ sở để tiếp tục kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đông đảo các tầng lớp nhân dân đã tham gia tích cực vào các bước triển khai tổ chức bầu cử, là chỗ dựa vững chắc của các lực lượng bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội cho cuộc bầu cử.

- Thứ ba, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Hội đồng bầu cử, Chính phủ và các bộ ngành có liên quan đã thực hiện tốt công tác hướng dẫn và chỉ đạo chung về bầu cử. Dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng đoàn và Ban cán sự Đảng, các cơ quan trung ương đã ban hành các văn bản triển khai tổ chức bầu cử; kịp thời nắm bắt tình hình chung, phối hợp chặt chẽ trong việc hướng dẫn, chỉ đạo chung về công tác chuẩn bị bầu cử, thường xuyên kiểm tra, giám sát, phối hợp giải quyết những vướng mắc, khó khăn ở địa phương, bảo đảm sự thống nhất, đúng pháp luật và tiến độ đề ra trong việc tổ chức bầu cử. 

- Thứ tư, Uỷ ban MTTQ các cấp và các tổ chức thành viên đã phát huy tốt vai trò của mình trong cuộc bầu cử. Uỷ ban MTTQ các cấp đã tổ chức tốt các bước hiệp thương, lấy ý kiến cử tri nơi công tác, nơi cư trú bảo đảm đúng pháp luật, phát huy dân chủ trong việc lựa chọn những người đủ tiêu chuẩn xứng đáng ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp. Các tổ chức thành viên đã cùng với Uỷ ban MTTQ tham gia công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, thực hiện giám sát về bầu cử, vận động nhân dân tích cực tham gia công tác chuẩn bị bầu cử và đi bỏ phiếu thực hiện quyền công dân.

- Thứ năm, có sự chỉ đạo chặt chẽ và triển khai tích cực, chủ động, trách nhiệm cao của các cấp chính quyền. Ngay sau hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân các cấp đã kịp thời tổ chức công tác tập huấn sâu rộng, quán triệt đầy đủ các yêu cầu, nội dung, nghiệp vụ về bầu cử; thành lập các tổ chức phụ trách bầu cử; khẩn trương triển khai các công tác chuẩn bị bầu cử theo đúng tiến độ; chuẩn bị các điều kiện vật chất và con người phục vụ bầu cử; chỉ đạo các ngành, các cấp phối hợp tham gia vào quá trình chuẩn bị bầu cử đạt hiệu quả cao; thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền về cuộc bầu cử; giải quyết khiếu nại, tố cáo; bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn xã hội trong bầu cử. Hệ thống chính trị ở cấp cơ sở đã phát huy tinh thần trách nhiệm, khắc phục nhiều khó khăn, vướng mắc, quyết tâm triển khai công tác bầu cử đúng pháp luật, đạt kết quả cao.  

2. Những hạn chế của cuộc bầu cử

Bên cạnh những kết quả đã đạt được là chủ yếu, cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2011-2016 còn có những hạn chế nhất định:

1. Các quy định của pháp luật về bầu cử còn có những bất cập, chưa quy định cụ thể về phân định thẩm quyền các tổ chức bầu cử. Một số văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của các cơ quan trung ương chậm được ban hành; một số biểu mẫu thống kê, mẫu biên bản trong văn bản hướng dẫn chưa thống nhất nên phải hướng dẫn bổ sung.

2. Trong quá trình chỉ đạo giải quyết khiếu nại, tố cáo, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội còn có trường hợp chậm được phát hiện nên xử lý không triệt để, không dự liệu được hết tính phức tạp; có nơi phải tập trung giải quyết trước ngày bầu cử.

3. Có nơi chưa chú trọng đúng mức công tác tập huấn bầu cử, nhất là đối với cán bộ, nhân viên Tổ bầu cử; việc kiểm tra, chỉ đạo ở cơ sở thiếu chặt chẽ nên để xảy ra sai sót trong công tác chuyên môn, nghiệp vụ bầu cử; vẫn còn tình trạng bầu hộ, bầu thay.

4. Ở một số nơi, việc tổ chức hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, việc gặp gỡ cử tri vận động bầu cử thực hiện chưa thống nhất; việc tổ chức tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử có nơi còn ít, chưa được chú trọng bảo đảm hài hoà về thời gian mạn đàm, trao đổi giữa các ứng cử viên, chất lượng chưa đồng đều; trong vận động bầu cử có trường hợp thiếu bình đẳng.

5. Công tác hiệp thương ở một số nơi chưa đúng dự kiến, yêu cầu cơ cấu bảo đảm tính đại diện trong khối đại đoàn kết, công tác nhân sự chuẩn bị chưa kỹ, nhất là ở cấp xã. Một số chỉ tiêu định hướng về cơ cấu trẻ tuổi, ngoài đảng, đặc biệt là cơ cấu về nữ, ở một số địa phương đã không đạt ngay trong quá trình hiệp thương. Vẫn còn trường hợp phân bổ ứng cử viên trong một đơn vị bầu cử có sự chênh lệch nhiều về năng lực, trình độ.

Những hạn chế nêu trên là do vẫn còn tình trạng chủ quan, dựa vào kinh nghiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo; công tác tập huấn, kiểm tra bầu cử ở một vài nơi chưa cụ thể, kịp thời, sát sao. Vả lại, cuộc bầu cử được áp dụng luật bầu cử sửa đổi, bổ sung, có nhiều điểm mới, khối lượng công việc rất lớn, lại phải triển khai trong thời gian ngắn nên chất lượng, hiệu quả có mặt chưa được như mong muốn.

3. Bài học kinh nghiệm

Qua công tác chuẩn bị và tổ chức cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm sau đây:

1. Sự lãnh đạo của Ban chấp hành trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các cấp uỷ Đảng đối với công tác chuẩn bị bầu cử là yếu tố quan trọng quyết định đến thắng lợi của cuộc bầu cử. Công tác phổ biến, quán triệt về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng và các yêu cầu, nhiệm vụ của cuộc bầu cử phải có sự chuẩn bị chu đáo, tiến hành kịp thời, trách nhiệm ở các cấp, các ngành. Thực hiện đồng thời công tác lãnh đạo, chỉ đạo với việc kiểm tra, đánh giá quá trình triển khai thực hiện trên thực tế.

2. Cần phân công rõ ràng, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức hữu quan trong công tác chỉ đạo bầu cử, tạo sự chỉ đạo thống nhất, thông suốt từ trung ương đến cơ sở trong suốt quá trình triển khai chuẩn bị bầu cử. Thường xuyên tiến hành giám sát, kiểm tra; giải quyết kịp thời những vướng mắc ở địa phương, cơ sở.

3. Chú trọng công tác thông tin, tuyên truyền về bầu cử cả về chiều rộng và chiều sâu, có trọng tâm, trọng điểm về nội dung và phong phú về hình thức trong từng thời điểm cụ thể. Coi trọng công tác tuyên truyền miệng, mạn đàm về ứng cử viên.

4. Đề cao, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên trong thực hiện các bước công tác và các vòng hiệp thương xác định ứng cử viên, tổ chức tiếp xúc cử tri vận động bầu cử và  động viên nhân dân hăng hái tham gia tích cực vào công tác bầu cử.

5. Bám sát địa bàn cơ sở, có phương án, kế hoạch bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội tuyệt đối cho cuộc bầu cử; nắm chắc tình hình khiếu nại, tố cáo, nhất là khiếu nại tố cáo đông người, vượt cấp; chủ động giải quyết đơn thư và dự liệu trước những vấn đề phát sinh trong khiếu nại, tố cáo để kịp thời xử lý.

6. Thực hiện tốt công tác tập huấn nghiệp vụ về bầu cử, lưu ý việc lựa chọn người tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử, đặc biệt là đối với những người tham gia làm Tổ trưởng, Tổ phó, Thư ký tổ bầu cử; thực hiện triệt để nguyên tắc trực tiếp và bỏ phiếu kín, kiên quyết loại bỏ bệnh thành tích trong bầu cử.

7. Thực hiện chặt chẽ chế độ báo cáo về tiến độ triển khai công tác bầu cử để các cơ quan hữu quan nắm bắt và có ý kiến chỉ đạo, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh, nhất là trong ngày bầu cử.

Từ tổng kết cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016, Hội đồng bầu cử có một số kiến nghị cần quan tâm về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai công tác bầu cử, như dự kiến cơ cấu thành phần, số lượng đại biểu; công tác chuẩn bị nhân sự ĐBQH; việc ban hành văn bản hướng dẫn bầu cử; về thành phần Hội đồng bầu cử; về mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan trung ương trong quá trình chuẩn bị bầu cử; về phân bổ ứng cử viên ở các đơn vị bầu cử; về kinh phí tổ chức bầu cử.

Ngoài ra, từ thực tiễn cuộc bầu cử này, kiến nghị sớm tổ chức nghiên cứu về sự cần thiết xây dựng dự án hợp nhất Luật bầu cử, thời hạn công bố ngày bầu cử, về số người ứng cử và số người được bầu ở các đơn vị bầu cử, về tiêu chuẩn đại biểu, điều kiện tự ứng cử, về công tác hiệp thương, việc giới thiệu ứng cử viên ở trung ương về địa phương ứng cử, về tổ chức vận động bầu cử, về bầu cử thêm, về thời gian kết thúc cuộc bầu cử (Những nội dung cụ thể trên, xin các vị ĐBQH nghiên cứu trong Báo cáo tổng kết số 453/BC-HĐBC ngày 18.7.2011 của Hội đồng bầu cử đã được gửi đến các vị ĐBQH).

*

*           *

Cuộc bầu cử ĐBQH khoá XIII và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 đã thành công tốt đẹp. Hội đồng bầu cử đề nghị Quốc hội nhiệt liệt hoan nghênh tinh thần trách nhiệm cao của các tầng lớp nhân dân và cử tri cả nước; biểu dương sự nỗ lực, cố gắng của các cấp chính quyền, MTTQ Việt Nam và đoàn thể các cấp, các tổ chức phụ trách bầu cử và các cơ quan hữu quan ở trung ương và địa phương đã thực hiện tốt công tác bầu cử; hệ thống chính trị ở cấp cơ sở đã vượt qua mọi khó khăn, thử thách, với quyết tâm cao đã triển khai công tác bầu cử đúng pháp luật, đạt kết quả cao, góp phần to lớn vào thắng lợi của cuộc bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND.

Thực hiện theo quy định của pháp luật, những việc còn lại sau cuộc bầu cử, Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá XII, Hội đồng bầu cử, xin bàn giao lại cho Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá XIII, với niềm tin và quyết tâm mới, tin rằng Quốc hội khoá XIII sẽ phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đáp ứng lòng tin yêu của cử tri và nhân dân cả nước.

 

 

Nơi nhận:

- Các vị ĐBQH;

- Lưu VP HĐBC.

TM. HỘI ĐỒNG BẦU CỬ

KT. CHỦ TỊCH

PHÓ CHỦ TỊCH

(đã ký)

Tòng Thị Phóng

Các bài viết khác